Lead: W ekoschematach nawożenie ma znaczenie przede wszystkim w ramach praktyk dotyczących rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi, w tym planu nawożenia, wapnowania oraz sposobu stosowania nawozów naturalnych. Aby skorzystać z płatności, trzeba spełnić warunki konkretnej praktyki i odpowiednio udokumentować jej wykonanie. Dobrze przygotowany plan pozwala połączyć nawożenie z wynikami analiz gleby i potrzebami roślin. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zasady obowiązujące w kampanii 2026.
Czym są ekoschematy i jaki mają związek z nawożeniem?
Ekoschematy są płatnościami bezpośrednimi za realizację określonych praktyk korzystnych dla środowiska, klimatu lub dobrostanu zwierząt. W kampanii 2026 obejmują m.in. Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, Integrowaną Produkcję Roślin, Biologiczną uprawę oraz Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych. Z nawożeniem szczególnie silnie związany jest pierwszy z tych ekoschematów, ponieważ obejmuje plan nawożenia, wapnowanie i zasady stosowania nawozów naturalnych.
Nie oznacza to jednak, że samo zastosowanie określonego nawozu automatycznie daje prawo do płatności. Rolnik musi spełnić wymagania danej praktyki, prowadzić wymaganą dokumentację i zastosować się do zasad określonych przez ARiMR. W przypadku części praktyk konieczne są również analizy gleby lub dokumenty potwierdzające wykonanie zabiegu.
Czy ekoschematy oznaczają rolnictwo ekologiczne?
Ekoschematy i rolnictwo ekologiczne to dwa odrębne systemy wsparcia, choć część ich celów środowiskowych jest zbliżona. Ekoschematy są płatnościami za konkretne praktyki wykonywane w danym roku, natomiast płatności ekologiczne dotyczą prowadzenia produkcji zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego i odpowiednim zobowiązaniem. W 2026 roku ARiMR odrębnie określa warunki płatności ekologicznych oraz możliwości ich łączenia z wybranymi ekoschematami.
Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi
Ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi obejmuje osiem praktyk, spośród których kilka bezpośrednio dotyczy nawożenia. Są to m.in. opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia, wymieszanie obornika z glebą w ciągu 12 godzin oraz stosowanie nawozów naturalnych płynnych metodami innymi niż rozbryzgowo. Ekoschemat funkcjonuje w systemie punktowym, dlatego sposób prowadzenia nawożenia może mieć bezpośrednie znaczenie przy wyborze praktyk zgłaszanych przez gospodarstwo.
Jaki plan nawożenia jest wymagany?
Plan nawożenia w ramach tej praktyki powinien określać dawki N, P, K i Mg oraz potrzeby wapnowania. Podstawą są bilans azotu oraz chemiczna analiza gleby obejmująca zasobność w fosfor, potas i magnez oraz oznaczenie pH, a wyniki analizy zachowują ważność przez cztery lata. Plan można przygotować w formie pisemnej, przy wykorzystaniu narzędzia INTER-NAW lub innego narzędzia służącego do opracowania planu nawozowego. Rolnik musi również prowadzić rejestr zabiegów lub posiadać dokumentację zawierającą wymagane dane.
W kampanii 2026 plan powinien zostać opracowany zasadniczo w ciągu 25 dni od upływu terminu składania wniosków, a w przypadku upraw ozimych wysiewanych w roku złożenia wniosku - do 30 września. ARiMR dopuszcza stosowanie dawek nawozów niższych niż określone w planie. Plan nawożenia nie powinien więc być wyłącznie dokumentem potrzebnym do płatności, lecz narzędziem opartym na aktualnym stanie gleby.
Jak wapnowanie gleb łączy się z ekoschematami?
Wariant z wapnowaniem może być realizowany na gruntach, których analiza wykazała pH równe lub niższe niż 5,5. Płatność w tym wariancie może zostać przyznana do danej działki raz na cztery lata, a rolnik musi posiadać dokument potwierdzający nabycie nawozu wapniowego i jego ilość. Wymagane jest również spełnienie warunków wariantu podstawowego planu nawożenia. Od 2026 roku wariantu z wapnowaniem nie stosuje się na gruntach objętych normą GAEC 2 dotyczącą ochrony torfowisk i terenów podmokłych.
Jak metody aplikowania nawozów wpływają na ekoschematy?
Sposób aplikacji ma znaczenie w przypadku praktyki dotyczącej nawozów naturalnych płynnych oraz produktów pofermentacyjnych. Punkty mogą być przyznane, gdy są one stosowane na gruntach ornych lub trwałych użytkach zielonych metodą inną niż rozbryzgowa. Realizację praktyki potwierdza się zgodnie z zasadami ARiMR, m.in. poprzez zdjęcia geotagowane lub odpowiednie oświadczenie.
Co z obornikiem?
Oddzielną praktyką jest wymieszanie obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od jego aplikacji. Jej celem jest takie prowadzenie nawożenia naturalnego, aby ograniczać straty składników i emisję do atmosfery. W kampanii 2026 wykonanie zabiegu również wymaga potwierdzenia zgodnie z zasadami ARiMR, dlatego dokumentowanie prac powinno być zaplanowane razem z samym nawożeniem.
Integrowana Produkcja Roślin a nawożenie
Integrowana Produkcja Roślin jest odrębnym ekoschematem opartym na prowadzeniu upraw zgodnie z zatwierdzonymi metodykami oraz pod nadzorem jednostki certyfikującej. W 2026 roku płatność dotyczy określonych upraw rolniczych, warzywnych, sadowniczych i jagodowych, dla których zatwierdzono odpowiednie metodyki. Nawożenie jest w takim systemie elementem całej technologii produkcji i powinno być prowadzone zgodnie z wymaganiami właściwymi dla danej uprawy. Płatność w tym ekoschemacie nie jest przyznawana do trwałych użytków zielonych.
Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych
Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych jest osobnym ekoschematem i nie polega na zastosowaniu określonego nawożenia. W kampanii 2026 jednym z podstawowych warunków jest wystąpienie na kwalifikowanej powierzchni zalania lub podtopienia potwierdzonego na podstawie danych IUNG-PIB. Za takie warunki uznaje się wysycenie profilu glebowego wodą na poziomie co najmniej 80% przez minimum 12 kolejnych dni w okresie od 1 maja do 30 września, przy spełnieniu pozostałych zasad ekoschematu.
Jak przygotować nawożenie gospodarstwa pod ekoschematy?
Przygotowanie warto rozpocząć od ustalenia, które praktyki odpowiadają sposobowi prowadzenia gospodarstwa, a dopiero później planować poszczególne zabiegi. Szczególnie przy wariancie z planem nawożenia punktem wyjścia są aktualne analizy gleby, ponieważ określają zarówno zasobność w składniki, jak i potrzeby wapnowania. W praktyce cały proces można uporządkować w kilku krokach:
- wykonaj lub sprawdź aktualność analiz gleby,
- wybierz praktyki ekoschematu możliwe do realizacji w gospodarstwie,
- opracuj plan nawożenia i dopasuj dawki do potrzeb upraw,
- zaplanuj terminy i sposób aplikacji nawozów,
- prowadź wymaganą dokumentację zabiegów i zachowuj dokumenty zakupu.
Takie podejście ułatwia połączenie wymagań formalnych z gospodarką składnikami pokarmowymi. Przy doborze nawozów wapniowych do wyników analizy można również skorzystać z pomocy doradcy producenta.
Jakie nawozy można stosować w rolnictwie ekologicznym?
W produkcji ekologicznej można stosować wyłącznie produkty i substancje dopuszczone przez obowiązujące przepisy dotyczące produkcji ekologicznej. Aktualne rozporządzenie wykonawcze UE wskazuje dozwolone nawozy, środki poprawiające właściwości gleby i składniki odżywcze w załączniku II, a Ministerstwo Rolnictwa udostępnia także wyszukiwarkę nawozów zgodnych z wymogami produkcji ekologicznej. Oznacza to, że samo naturalne pochodzenie nawozu nie jest wystarczającym kryterium jego zastosowania w certyfikowanym gospodarstwie ekologicznym.
Podsumowanie - połącz ekoschematy z dobrze zaplanowanym nawożeniem
Ekoschematy mogą wspierać gospodarstwa, które prowadzą nawożenie oparte na analizach gleby, planie nawozowym i odpowiednio udokumentowanych zabiegach. Szczególne znaczenie mają tu praktyki związane z planowaniem dawek, wapnowaniem, stosowaniem nawozów naturalnych i sposobem ich aplikacji. Przed wyborem praktyki należy jednak każdorazowo sprawdzić aktualne zasady ARiMR dla danej kampanii.
Jeżeli chcesz dobrać rozwiązanie nawozowe do potrzeb gleby i technologii prowadzenia gospodarstwa, sprawdź ofertę Bluebird Fertilizers: [https://bluebirdfertilizers.com/](https://bluebirdfertilizers.com/)